“Trả lại tên” cho các thầy và chuyện “tham nhũng từ ngữ”

 

>> Ngọc Sơn phải gọi bằng cụ
>> Giáo sư Sơn
>> Tản mạn về cụm từ “giáo sư”

 

Hà Hiển

Minh họa: Internet

Để hiểu rõ hơn về chữ “sư” trong cụm từ “giáo sư”, có lẽ phải nhờ đến bác Hoàng Tuấn Công, còn tui thì cứ hiểu nôm na nghĩa của nó là người làm nghề đi dạy người khác.

Không chỉ có “giáo sư’, những cụm từ có chữ “sư” để chỉ nghề đi dạy người khác, nói gọn là “nghề làm thầy”, còn có “gia sư” (người được thuê thuê dạy cho con cái trong các gia đình), “vũ sư” (thầy dạy múa), “võ sư” (thầy dạy võ)… Nếu vậy thì việc gọi ca sĩ Ngọc Sơn là “nhạc sư” là hoàn toàn có thể được nếu ngoài việc ca hát anh cũng tham gia đào tạo và có các học trò trong lĩnh vực ca hát của anh. Gọi “nhạc sư” thì có khác gì “giáo sư âm nhạc” đâu nhỉ!

Tất nhiên cũng có những chữ “sư” khác có thể có nghĩa khác như “kỹ sư”, “công trình sư”… không bàn ở đây,

Miền Nam hồi trước năm 1975 và miền bắc trước năm 1954, cứ thầy giáo trung học đều được gọi là giáo sư cả.

Khổ nỗi, cái cụm từ “giáo sư” để chỉ nghề dạy học một thời đã quá quen thuộc sau một thời gian thời thế đổi thay, con tạo xoay vần thế nào lại được nâng cấp lên thành một thứ đẳng cấp cao siêu, thuộc phạm vi “quản lý nhà nước”.

Khi cụm từ “giáo sư” đã được nâng lên một “tầm cao mới” như thế thì người ta buộc phải tìm một cụm từ khác cho những người làm công tác giáo dục mà thời trước gọi là giáo sư. Thế là họ được hạ cấp xuống để được gọi là “giáo viên” hoặc “giảng viên”. Nghe chữ “viên” nó cứ hèn hèn thế nào ấy trong khi trong nhà trường, kể cả bậc tiểu học người ta cũng vẫn thường trương khẩu hiệu “tôn sư trọng đạo” chứ không phải là “tôn viên trọng đạo”. Cũng may là bây giờ xã hội vẫn gọi những người làm nghề dạy là những người thầy, gọi họ là “thầy giáo” một cách tôn trọng. Giữa “thầy”“sư” thì có khác gì nhau hay chỉ là những từ đồng nghĩa khác âm? Cái này chắc lại phải hỏi bác Hoàng Tuấn Công?

Theo tôi nên trả cụm từ “giáo sư” về đúng địa chỉ là những người là các nhà giáo chuyên nghiệp như người ta đã từng gọi thời xưa. Việc “trả lại tên” cho các thầy cô giáo như thế cũng thể hiện sự tôn vinh người thầy, thể hiện truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc ta và cũng là cách tốt nhất để tránh tình trạng tiếm danh từ những kẻ không làm nghề đi dạy mà vẫn cứ tham lam muốn khoác lên mình cái mác “giáo sư”, cũng là để khắc phục tình trạng “biết bao quan chức sử dụng tiến sỹ, giáo sư, bằng thật, học giả, để thăng quan tiến chức… và đặc biệt còn dùng cái bằng thật học giả ấy đi làm thầy làm cha thiên hạ” như nhà báo Huy Đức đã đề cập

Nếu tham nhũng có thể được hiểu là chiếm của công thành của riêng thì việc chiếm các danh vị lẽ ra phải giành cho người khác là biểu hiện của lòng tham vô đáy muốn chiếm hết của xã hội không từ một thứ gì, và cũng có thể gọi đó là một kiểu “tham nhũng từ ngữ”  vậy.

4 Responses to “Trả lại tên” cho các thầy và chuyện “tham nhũng từ ngữ”

  1. Bố Ti Ngố says:

    Có câu “tam nhân đồng hành tất ngã hữu sư”, dịch nôm nghĩa là “Ba người cùng ăn hành, Có người ngã lăn ra, tất nhiên là ông sư”, bởi vì sư ăn hành là phạm vào ngũ giới nhà Phật.

    • Bố Ti Ngố says:

      Đấy là lão tự nghĩ ra, không phải tra cứu trong sách của Cụ Nguyễn Lân đâu. Lại phải phiền đến bác Hoàng Tuấn Công rồi.

  2. 5 Gia Định says:

    Nhà nước phê duyệt năm nay
    Nghề này thì lấy ông này Giáo sư

  3. Bố Ti Ngố says:

    Cùng với việc chiếm dụng từ “giáo sư” để làm của riêng, người ta còn sáng tạo ra một chức danh mới là”phó giáo sư”, một khái niệm hàn lâm chứ không phải dân gian sáng tạo ra từ “phó thường dân” để bỡn cợt cho vui.

    “Phó” là từ gốc Hán có khá nhiều nghĩa, nếu ở dạng tính từ thì được hiểu là “ở địa vị thứ hai, địa vị phụ trợ” (như phó phòng, phó bí thư, phó giám đốc…), hoặc để chỉ thứ hạng kém, là “phó hiệu chứ không phải là chính hiệu”.

    Vậy thì các vị được vinh danh “phó giáo sư” là người phụ giảng hay là giáo sư thứ hạng kém, không phải giáo sư chính hiêu ?

    Cả hai trường hợp đều không ổn.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: