Mùa Xuân nghĩ về một chữ trong Tình ca Hoàng Việt

 

Hà Thanh Hiển
(Tác giả gửi Blog Hahien)

Bản thảo bài hát "Tình ca" do nhạc sĩ Hoàng Việt chép tay (Nguồn: Nhân Dân)

                            Bản thảo bài hát “Tình ca” do nhạc sĩ Hoàng Việt chép tay (Nguồn: Nhân Dân)

 Tác phẩm “Tình ca” của Nhạc sĩ Hoàng Việt tính đến năm mới này vừa tròn 60 tuổi (1957-2017) với giai điệu đã nằm lòng biết bao người yêu nhạc của ông. Nhạc phẩm đã được xuất bản nhiều lần, nay các bản thu âm kèm theo lời hát lại được trân trọng lưu trên một số trang mạng âm nhạc. Xin được chép lại y nguyên một đoạn lời ca mang hình ảnh và không khí của Mùa Xuân hy vọng sau phong ba:  

                    Khi đã nghe tiếng ca của lòng người yêu phương xa

                   Em hãy ngước mắt lên vui nhìn trời xanh quê ta

                   Chim giăng giăng bay ngoài nắng xuân đẹp thay

                   Tan cơn phong ba lòng đất yên rồi đây

                   Em hãy nở nụ cười tươi xinh

                   Như cánh hoa xuân chào riêng anh

                    Nói nhau ngàn lời qua đôi mắt xanh

Tôi biết bài hát này từ lúc khoảng 9 tuổi, vào đầu những năm 60 của thế kỷ trước qua giọng hát người anh trai lớn nhất của mình khi anh là sinh viên Đại học Bách khoa Hà nội đồng thời cũng là một trong những Ca sĩ Sinh viên rất hay của Thủ đô ngày ấy. Bài hát này nghe nói được các anh truyền tai nhau để hát chơi thôi chứ không được dùng để dự thi hay biểu diễn. Riêng tôi đã học lỏm anh hát bài ấy trong một dịp nghỉ Tết Nguyên Đán và nhớ được vài câu. Hát theo đấy và cũng chỉ biết đấy là một bài hát người lớn mà anh hát rất xúc động! Mãi nhiều năm sau nữa tôi mới chính thức được nghe các nghệ sĩ chuyên nghiệp hát trên Đài Tiếng nói Việt Nam và được biết đó là “Tình ca của Hoàng Việt” khi tác giả đã hy sinh trên chiến trường Nam Bộ.

Lớn hơn, đi bộ đội, mỗi khi nghe người khác hát hoặc mình tự hát bài này tôi cứ thấy có chút “vướng vướng” về chữ “Nói” trong câu “Nói nhau ngàn lời qua đôi mắt xanh”. Từ lâu rồi tôi đã nghĩ rằng chữ “Nói” này không phải của bài hát này, không phải của Hoàng Việt. Nhưng với một tác phẩm lớn của một nhạc sĩ lớn đã qua đời, lại được các nghệ sĩ lớn bao năm qua hát và thu âm thì ý kiến “trong bụng” của một người lính nhỏ như tôi chắc đã…sai ?

Tôi nay đã là cựu binh về phố, có một đứa cháu gái trong họ là sinh viên thanh nhạc của Nhạc viện hay đến thăm. Mấy năm trước, nó phải làm một bài tiểu luận về một ca khúc của một tác giả tự chọn và hỏi ý kiến tôi. Tôi bảo hãy viết về “Tình ca  Hoàng Việt” và gợi ý cho cháu đưa ra ý kiến thắc mắc và cảm nhận cá nhân về chữ “Nói” ấy của bài hát. Cháu dạ nhưng sau đó tôi biết nó đã không viết gì về điều ấy và nhờ đó bài tiểu luận đã được điểm khá. Nó nói đùa (thật?) với tôi “Cháu nghe chú có khi cháu…trượt!”.

Vậy cái chữ “Nói” kia nó làm sao mà “khó nói” thế ?

Sau hơn nửa thế kỷ biết bài hát này giờ đây tôi xin nói thẳng ý kiến chủ quan của mình: chữ ấy phải là chữ “Nối” mới đúng! “Nối nhau ngàn lời qua đôi mắt xanh” mới là niềm khát vọng đoàn tụ trong những năm tháng chia ly của đất nước và của chính tác giả. Ngàn lời của trái tim được cất lên, băng qua đêm tối, nối những ánh mắt ngời xanh hy vọng của người yêu xa cách… “Nối” mới là ca từ của tác phẩm.

Về ngữ pháp và ngữ cảnh, trong văn nói cũng như văn viết, động từ “nói” ngoài việc đứng độc lập sau chủ ngữ còn đi cùng từ “với” (thí dụ: “tôi nói với anh” hay “ta nói với nhau”). Nếu chỉ cộc lốc “nói nhau” thì coi chừng đó là chuyện đã xảy ra sau khi “va nhau” vậy, chẳng ai lại bảo “văn hát” của “tình ca” nó phải thế!

Mọi người hãy dành thời gian nghe lại một mình trong đêm yên tĩnh bài hát này trên mạng do các nghệ sĩ hàng đầu của đất nước hát thu âm bao năm qua được lưu lại khá đầy đủ. Riêng tôi nhận thấy Nghệ sĩ Nhân dân Quốc Hương (người đầu tiên hát bài này khi Nhạc sĩ Hoàng Việt còn sống ở Hà Nội) hát khá rõ “Nối nhau ngàn lời…” còn các nghệ sĩ khác như Trung Kiên, Kiều Hưng, Quang Thọ và các học trò của họ đều “Nói nhau” tròn vành rõ chữ như… đinh đóng cột cả.

Hoàng Việt và Quốc Hương không còn nữa. Bản nhạc gốc viết tay được họ cùng hát với nhau lần đầu không biết có còn? Riêng tôi, mặc cho giờ đây ai hát thế nào, tai tôi luôn lọc lấy giai điệu tha thiết của chuỗi ca từ “Nối nhau ngàn lời…” của Tình ca “không thể xóa nhòa”.

Sài Gòn Mùa Xuân 2017           
H.T.H

Advertisements

One Response to Mùa Xuân nghĩ về một chữ trong Tình ca Hoàng Việt

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: