“Xác chết” và “thi thể”

 

Hà Hiển

Theo dõi các tin tức báo chí về quá trình tìm kiếm Thượng tá phi công Trần Quang Khải, tôi để ý đến 2 bài sau đăng trên Thanh Niên và cũng được đăng bởi nhiều tờ báo:

1. Bài báo thứ nhất có tên ‘Phát hiện một xác chết trôi trên vùng biển Thanh Hóa’  đưa tin “sáng 17.6, một số ngư dân phát hiện một xác chết trôi trên biển thuộc xã Hải Châu (huyện Tĩnh Gia)” và  thượng tướng Võ Văn Tuấn, Phó tổng tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân VN đã phủ nhận “xác chết” đó là của Thượng tá Trần Quang Khải. Cũng theo bài báo này thì  sau đó nạn nhân “được xác định là ông Trần Văn Đoàn (ngụ tại xã Hải Châu, huyện Tĩnh Gia) và ông này “làm nghề khai thác hải sản, bị đuối nước vào ngày 14.6”.

2. Bài báo thứ hai có tên Tìm thấy thi thể phi công Trần Quang Khải’ cũng được đăng cùng ngày 17/6 nhưng muộn hơn về thời gian so với bài báo thứ nhất cho biết ngư dân Hà Tĩnh “phát hiện một thi thể cùng với dù máy bay trôi trên biển” và “sau khi tiếp cận vùng biển…, lực lượng chức năng xác định đó là thi thể thượng tá, phi công Trần Quang Khải…”

Như vậy, cũng là để chỉ cùng một sự việc liên quan đến cái chết, nhưng báo chí đã có sự phân biệt về cách dùng từ khi nói về 2 đối tượng khác nhau.

Tôi thì chỉ hiểu đơn giản rằng “xác chết” là cụm từ thuần Việt, còn “thi thể” là cụm từ có gốc Hán – theo đó “thể” chắc có nghĩa là “thể xác” – còn “thi” thì chắc không phải là “thơ” mà là liên quan đến cái chết, giống như cụm từ “thi hài” chăng? Có lẽ các chuyên gia về ngôn ngữ Hán – Nôm như bác Hoàng Tuấn Công sẽ đưa ra lời giải thích rõ hơn về việc dùng từ này.

Mặc dù là các cụm từ đồng nghĩa, nhưng có lẽ do truyền thống từ thời phong kiến xa xưa, khi đề cập tới cùng một sự việc thì người Việt thường dùng các từ có gốc Hán để nói về những người sang trọng và dùng từ thuần Việt đối với những người ở đẳng cấp thấp hơn trong xã hội. Nay đến thời “cán bộ là đầy tớ của nhân dân”, thói quen đó cũng khó bỏ dù cho đã có một phong trào “giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” được đích thân chủ tịch Hồ Chí Minh phát động và được cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng và nhiều nhà lãnh đạo khác cổ vũ nhiệt liệt một thời.

Và nếu như theo mạch văn của 2 bài báo đã dẫn trên thì chúng ta cũng có thể nói rằng thi thể hiện tại của Thượng tá Trần Quang Khải đã được các … xác chết của tương lai (tức là các ngư dân) tìm thấy.

Cuối cùng, xin bày tỏ sự đau buồn và thương cảm sâu sắc đến gia đình Thượng tá Trần Quang Khải và ông Trần Văn Đoàn và cũng xin bày tỏ sự biết ơn các ngư dân trên biển đã tìm thấy và đưa các ông về với đất liền của quê Mẹ thân thương.

 

HH – Blog Hahien nhận được ý kiến của bác Hoàng Tuấn Công giải thích chữ ‘thi” trong cụm từ “thi thể” như sau:

“… Chữ “thi” 尸 trong Hán tự có nghĩa là “Thây, người chết chưa chôn gọi là thi, kẻ sống mà không có tinh thần, tục mỉa là kẻ hành thi tẩu nhục 行尸走肉 thịt chạy thây đi” (Thiều Chửu). “Di thi giá hoạ” nghĩa là: Đem xác chết đến để vu vạ cho người.

“thi thể” = xác người chết.

Còn “xác chết” được dùng chung cho cả người hoặc bất cứ loài động vật nào. Bởi vậy dùng “thi thể” có nghĩa cụ thể và có ý tôn trọng hơn “xác chết”.

Cảm ơn bác đã chia sẻ tới bạn đọc nhiều bài viết của TCTP.

Chúc bác khoẻ và thường xuyên ghé thăm Thư phòng.”

HTC

Blog Hahien xin chân thành cám ơn bác Hoàng Tuấn Công đã có lời giải thích rất đầy đủ và cặn kẽ trên và chúc bác luôn mạnh khỏe để tiếp tục cống hiến nhiều bài viết hay cho bạn đọc.

 

 

Advertisements

6 Responses to “Xác chết” và “thi thể”

  1. Hoang Nhi says:

    Chỉ có con người (VN ?) mới bị phân loại Xác Chết hay Thi Thể chứ các loài động vật khác thì lại được đối xử bình đẳng bằng 1 cách gọi duy nhất vì chẳng bao giờ ai lại gọi xác cá là thi thể cá bao giờ, dù là cá Voi.

  2. Năm Gia Định says:

    Cái chữ “xác” nôm na mách qué này lúc thì đi với chữ Ta là “xác thịt” lúc lại đi với chữ gốcTàu là “thể xác”, thuộc loại cần phải xem xét rõ lý lịch khi sử dụng?

  3. Hoang Nhi says:

    Nhà báo Phan Mai Lợi vừa bị tước thẻ nhà báo vì dám dùng chữ tan-xác. Nếu nhà báo dùng câu hỏi Vì sao thi thể của CASA hoá thân thành mảnh vụn ? thì chắc không bị cắt (sứ) mạng.

  4. hahien says:

    Một bài báo cũ đăng trên báo Giao thông: “Ô tô bom cùng tài xế nổ tan xác giữa đường thủ đô Đức” nhưng chưa thấy ai kêu là xúc phạm tài xế?

    http://phapluatngaynay.vn/index.php/news/The-gioi/O-to-bom-cung-tai-xe-no-tan-xac-giua-duong-thu-do-Duc-23886/

    Xem thêm những trường hợp khác có cụm từ “tan xác”:

    https://www.google.com.vn/?gws_rd=ssl#q=n%E1%BB%95+tan+x%C3%A1c&start=20

  5. Pingback: Đứa con của biển và đứa con của chế độ | Nhận thức là một quá trình...

  6. hahien says:

    Blog Hahien nhận được ý kiến của bác Hoàng Tuấn Công giải thích chữ ‘thi” trong cụm từ “thi thể” như sau:

    “… Chữ “thi” 尸 trong Hán tự có nghĩa là “Thây, người chết chưa chôn gọi là thi, kẻ sống mà không có tinh thần, tục mỉa là kẻ hành thi tẩu nhục 行尸走肉 thịt chạy thây đi” (Thiều Chửu). “Di thi giá hoạ” nghĩa là: Đem xác chết đến để vu vạ cho người.

    “thi thể” = xác người chết.

    Còn “xác chết” được dùng chung cho cả người hoặc bất cứ loài động vật nào. Bởi vậy dùng “thi thể” có nghĩa cụ thể và có ý tôn trọng hơn “xác chết”.

    Cảm ơn bác đã chia sẻ tới bạn đọc nhiều bài viết của TCTP.

    Chúc bác khoẻ và thường xuyên ghé thăm Thư phòng.”

    HTC

    ————————————————-

    Blog Hahien xin chân thành cám ơn bác Hoàng Tuấn Công đã có lời giải thích rất đầy đủ và cặn kẽ trên và chúc bác luôn mạnh khỏe để tiếp tục cống hiến nhiều bài viết hay cho bạn đọc.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: