Tranh cãi về Fulbright không ảnh hưởng đến quan hệ Việt – Mỹ

 

>> Hồn gì?

 

Hà Hiển

h1156

Tôi chia sẻ sự đánh giá của ông Đại sứ Mỹ Ted Osius về cuộc tranh cãi đã diễn ra liên quan đến dự án Đại học Fulbright tại Việt Nam là “lành mạnh” khi ông đề cập đến quan hệ Việt – Mỹ tại một cuộc thảo luận gần đây tại Trung tâm Nghiên cứu chiến lược (CSIS) ở Hoa Kỳ.

Cuộc tranh cãi này được khởi xướng từ bà Tôn Nữ Thị Ninh khi bà phản đối việc Thượng nghị sĩ Mỹ Bob Kerrey giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng tín thác của dự án này với lý do ông này đã tham gia vào một cuộc thảm sát dân thường tại xã Thạnh Phong trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam cách đây gần nửa thế kỷ.

Cho dù đánh giá tích cực nêu trên của ông Đại sứ Mỹ, số đông dư luận rộng rãi ở Việt Nam đã lên tiếng phản đối quan điểm của bà Ninh.  Nhiều ý kiến cho rằng bà Ninh “thù dai nhớ lâu”, rằng những ý kiến của bà là bảo thủ, khuấy động hận thù, đi ngược lại với chiều hướng của quan hệ Việt – Mỹ đang phát triển rất tốt đẹp… Trong số những ý kiến ngược chiều với quan điểm của bà Ninh, ngoài những ý kiến của các nhân sĩ, trí thức nổi tiếng và cả các cựu chiến binh đã trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Việt Nam trước năm 1975, đáng chú ý còn có ý kiến của ông Đinh La Thăng, bí thư thành ủy T.P HCM được tờ Thanh Niên đăng lại với lời kêu gọi “vượt lên hận thù” …

Theo nhìn nhận của người viết bài này thì dù bà Ninh nói thế hay nói nữa thì cũng chẳng tạo ra trong lòng người Việt Nam sự hận thù gì thêm đối với Bob Kerrey nói riêng và người Mỹ hay nước Mỹ nói chung. Chẳng những thế, nhân ý kiến của bà lại có thêm những ý kiến khác bàn thêm về cuộc chiến tranh ấy, thậm chí không tránh né cả những vấn đề nhạy cảm như tội ác chiến tranh từ phía này hay phía khác, hoặc so sánh chúng với những gì đã xảy ra trong cuộc chiến tranh biên giới chống Trung Quốc xâm lược. Những ý kiến này dù có hơi xa với chủ đề đang bàn luận này nhưng nhìn chung là tích cực, giúp người đọc có những cái nhìn đa chiều về quá khứ đã qua một cách đúng đắn, không thiên vị…

Như vậy, nhìn chung, có thể đánh giá cuộc tranh luận này do bà Ninh khởi xướng đã mang đến một kết quả tích cực, lành mạnh, là phép thử làm bộc lộ rõ thái độ và tình cảm thật sự của đại đa số người Việt Nam – được thể hiện khá chính xác qua cảm nhận đầy thiện chí cũng của ông Đại sứ Mỹ đã được nhiều tờ báo trích dẫn, rằng “không có đâu hướng tới tương lai và biết tha thứ hơn Việt Nam”.

Những gì quan sát được từ cuộc tranh luận này, cũng như qua sự đón tiếp nồng nhiệt của người Việt Nam đối với ông Obama cũng như các tổng thống Mỹ trước đây khi họ sang thăm Việt Nam cũng cho thấy quan hệ Việt – Mỹ ở cấp độ giữa 2 nhà nước dù đã được cải thiện đáng kể trong những năm qua thì vẫn còn phải phấn đấu nhiều hơn nữa để tương xứng với  mức độ tin cậy và tình cảm tốt đẹp mà người dân 2 nước đã giành cho nhau.

Để đóng góp vào việc trên, chính phủ hai nước tất nhiên còn có rất nhiều việc phải làm. Nhưng đôi khi, việc họ không làm những điều không cần thiết cũng lại là những đóng góp không kém phần giá trị. Ví dụ như việc cả Chính phủ Mỹ và Chính phủ Việt Nam đều không can thiệp vào việc bổ nhiệm Ban lãnh đạo Fulbright Việt Nam cũng đã được ông Đại sứ Mỹ đánh giá “là điều tốt”. (Phát biểu của Đại sứ Ted Osius tại Trung tâm CSIS, Hoa Kỳ).

Bob có nên từ chức?

Như đã đề cập ở trên, trong cuộc tranh luận về Bob Kerrey và Đại học Fulbright, đa số dư luận Việt Nam nghiêng về phía ủng hộ và thông cảm với Bob. Nhưng đối với những vấn đề như thế này, cũng cần phải tôn trọng cả những ý kiến thiểu số, dù đó là một thiểu số rất nhỏ. Vì thế, lẽ ra cũng không đáng phải có những phỉ báng và công kích cá nhân đối với bà Ninh thể hiện ở một số bài viết hay ý kiến trên mạng.

Quan điểm của bà Ninh cho đến thời điểm này vẫn chưa thoát ra được sự thiên kiến nặng nề và bảo thủ vốn là đặc tính cố hữu của bà từ trước đến nay và không chỉ đối với chuyện này. Nhưng tôi cũng không thích một số ý kiến ngược chiều với bà nhưng lại được thể hiện với giọng điệu như ở tư thế “kèo trên” để kêu gọi một sự “thứ tha” với những khẩu ngữ chính trị to tát, chẳng hạn như lời kêu gọi “vượt lên thù hận” dường như có phần nghiêm trọng hóa vấn đề hơn mức cần thiết của ông Đinh La Thăng.

Nếu ý kiến của bà Ninh là lạc điệu thì lời kêu gọi của ông Thăng lại có phần cường điệu vì rất khó còn tìm thấy sự thù hận đáng kể nào trong mối quan hệ Việt – Mỹ, đặc biệt là ở phía nhân dân nói chung để mà phải lớn tiếng kêu gọi cần phải “vượt qua”.

Trong cuộc tranh cãi này, tôi quan tâm đến những ý kiến của những người đã tham gia trực tiếp vào cuộc chiến ấy với tư cách là những người lính, dù đó là ý kiến ủng hộ Bob của nhà văn Nguyên Ngọc, hay ý kiến ủng hộ bà Ninh của các cựu binh Mỹ đã từng chiến đấu tại Việt Nam. Những ý kiến ấy dù có quan điểm trái ngược nhau nhưng tôi không đọc thấy ở đó những từ ngữ khuôn sáo hay lý luận gì to tát mà chỉ thấy một sự thông cảm và hòa giải chân thành giữa những con người cụ thể vốn từng nhắm bắn vào nhau từ hai bên chiến tuyến nhưng nay đã ở về một phía cùng vun đắp cho cái thiện và mối quan hệ hữu nghị tốt đẹp Việt – Mỹ.

Có thể nói cho đến thời điểm này, sự ủng hộ giành cho Bob chiếm đa số áp đảo. Xin nói ngay rằng tôi cũng nằm trong số những người ủng hộ ông.

Với sự ủng hộ ấy, Bob không cần phải bận tâm đến chuyện rời bỏ khỏi chức vụ ông đang giữ ở dự án Đại học Fulbrigt Việt Nam, trừ khi những người dân Thạnh Phong, những người đã chứng kiến người thân của họ ngã xuống một cách oan ức trong cái đêm khủng khiếp ấy có ý kiến gì khác. Vì chỉ có họ mới là người có đầy đủ tư cách nhất để nói bất cứ điều gì về chuyện ấy, dù họ chỉ là một thiểu số rất nhỏ so với tất cả những người Việt Nam và người Mỹ đang tham gia vào cuộc tranh luận này.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: