Tôi thấy hoang tàn trên tuổi xanh

 

Tuấn Khanh
Theo Tuấn Khanh’s Blog

0e471523_people-shadow-bannerĐó là một buổi chiểu của năm 1987. Một buổi chiều mà tôi cứ hay bị ký ức lôi về căn phòng tối thăm thẳm không lời đáp.

Đó là năm thứ 2 trung cấp, tôi đang theo học ở Nhạc Viện TP. Buổi chiều với giờ học Trích giảng Âm nhạc của thầy Trương Hữu Lang. Cả lớp bỗng sững lại. Gương mặt ông thấy cũng bối rối khi bà bí thư Đảng Uỷ Nguyệt Anh dẫn theo một công an viên đến lạnh lùng gọi tên một người bạn của tôi bước ra khỏi lớp. Anh Trịnh Bằng Phi, học contrabass, luống cuống nghe thông báo rồi quay lại bàn gom sách vở ra về. Từ đó về sau, tôi không bao giờ gặp lại anh được nữa. Anh Phi bị đuổi học bất ngờ vì người ta tìm thấy ba anh là một sĩ quan của chế độ VNCH. Khi ấy anh chưa được 25 tuổi, nhưng đã là một trong những tay chơi contrabass hiếm hoi đủ thể chất và trình độ của miền Nam, thế nhưng anh bị xô ngã một tương lai, vì lý lịch.

Trong suốt những năm theo học ở các trường đại học, tôi học khôn được một chuyện là ở quê hương mình, lý lịch có thể giúp một người đi xa đến bao nhiêu, và ngược lại, có thể tàn phá hành trình đến tương lai nhanh đến nhường nào.

Cho đến hôm nay, khi câu chuyện về anh thanh niên 30 tuổi nhận chức giám đốc Sở ở tỉnh Quảng Nam bị đưa vào các cuộc tranh cãi, tôi lại đọc thấy các phát ngôn trên các trang báo của Nhà nước bảo vệ cho vị giám đốc Sở trẻ trung ấy bằng những lời lẽ nhân ái mà tôi và thế hệ tôi chỉ có mơ mới thấy.

Trả lời phỏng vấn của báo Người Đưa Tin, ông Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Quốc hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu văn hóa Thăng Long, nói rằng người tài không cần xét là con ai. Còn độc giả Vu Gia thì viết trên VietnamNet rằng “nhắc đến lý lịch làm gì?”.

Tôi chúc phúc cho anh giám đốc Sở 30 tuổi ấy. Và hy vọng rằng nếu anh may mắn được bảo vệ ở đủ chiều cho chức vị ấy, hãy cố gắng chứng minh khả năng của mình với đất quê Quảng Nam nghèo khó. Anh hãy chứng minh là một người lãnh đạo minh bạch và tử tế để vượt qua mọi cái nhìn ghẻ lạnh của dân chúng lúc này.

Anh ta may mắn hơn những người bạn của tôi, của thế hệ tôi.

Những ai từng học qua ở Nhạc Viện vào cuối thập niên 90 chắc đều còn nhớ tay chơi viola tài hoa Phúc Hải. Anh được nhận học ở Nhạc Viện bởi ngay từ lúc thi tuyển, các thầy cô chuyên môn đã nhận ra đó là một tài năng hiếm có. Những năm cuối của bậc đại học, Phúc Hải được các chuyên gia âm nhạc của Nga đến nghe và lập tức chọn để cho học bổng tu nghiệp ở Moscow. Cũng như mọi câu chuyện lãng mạn về âm nhạc, như Đặng Thái Sơn, sinh viên Phúc Hải có thể thử sức mình ở một môi trường thử thách với tài năng của anh.

Thế nhưng vào buổi chiều hôm đó, Phúc Hải được tin anh không được nhận học bổng đi du học, vì ba của anh là thành phần của chế độ cũ. Thầy tôi, giáo sư Đinh Sơn, một đảng viên có hơn 30 tuổi đảng, là người ra sức bảo vệ sinh viên Phúc Hải nhưng rồi thất bại. Ông buồn bã nói với tôi rằng có lẽ ở đất nước này, chuyện lý lịch là một cái bẫy công khai nhưng ai cũng phải bị vướng một lần.

Tôi chúc cho tất cả những bạn trẻ làm quan ở tuổi thanh xuân phơi phới hôm nay, sẽ không có những ngày tháng hoang tàn như bạn bè tôi. Dù bên tai tôi nghe vẫn vo ve những xảo ngữ về chuyện lý lịch không quan trọng, tôi vẫn mong đất nước này người tài có thể cống hiến, và tham vọng cha truyền con nối chức vụ chỉ hiếm hoi ở bọn đê tiện.

Buồn chán, anh sinh viên Phúc Hải tài năng mà tôi biết đã bỏ trường và bỏ hẳn đàn. Sau đó ít lâu anh đi nước ngoài theo diện H.O. Anh là một trong nhiều trường hợp không may về lý lịch.

Lý lịch không phải là chuyện của hôm qua hay hôm nay mới trở thành chuyện bàn cãi, mà Việt Nam đã từ lâu ghi nhận câu chuyện của nghệ sĩ Đặng Thái Sơn với lý lịch có cha Đặng Đình Hưng, là một nghệ sĩ bị chỉ định cư trú kèm theo dõi của công an vì đã tham gia các phong trào Trăm Hoa Đua Nở, Nhân Văn Giai Phẩm. Nếu không có nghệ sĩ dương cầm người Nga Issac Katz ra sức bảo vệ và tìm đủ mọi cách để mang ra khỏi Việt Nam vào năm 1974, thì chưa chắc thế giới đã có một Khôi nguyên người Châu Á giải Chopin quốc tế tại Warsaw, Ba Lan vào 1980.

Chúng ta không muốn nói về lý lịch. Thật vậy. Nhưng rõ ràng lý lịch đã là một hiện thực bất khả biện trên đất nước này, và đã gieo không ít hoang tàn lên tuổi trẻ của chúng ta và nhiều người khác. Vậy hãy đối diện với nó, trò chuyện với nó, chứ đừng tảng lờ và giả nhân giả nghĩa.

Tháng 9/2015, tôi gặp lại anh Nguyễn Hoàng Phương, từng là một trong những tay chơi Oboe xuất sắc của khoa kèn và dàn nhạc giao hưởng của Sài Gòn. Năm 1993, anh Phương cũng từng được cử dự tuyển đi du học ở Nga, như một trong những hạt nhân xuất sắc của dàn nhạc giao hưởng thành phố. Thế nhưng trước vài giờ vào phòng thi tuyển với chuyên gia người Nga, anh được thông báo của bên giáo vụ cho biết anh không đủ tư cách dự tuyển, cũng do có ba là sĩ quan VNCH – dù ba anh đã rời trại cải tạo và về nhà vài năm trước đó.

Còn rất nhiều người mà tôi chưa thể kể hết ở đây. Còn rất nhiều những câu chuyện mà thỉnh thoảng, khi chúng tôi ngồi lại, buồn ngơ ngác vì chỉ thấy hoang tàn trên tuổi xanh của thế hệ mình. Chẳng bao giờ chúng ta có thể thấu hiểu được mất mát nếu cứ giả vờ như những kẻ bại liệt lương tri và ý thức.

Mất mát sẽ là một bài học gần gũi và nhân ái nhất để nhận ra rằng lý lịch chỉ là chuyện vặt cần phải bước qua, nếu tuổi trẻ sớm được trao cho cơ hội để cống hiến danh dự, trách nhiệm cho tổ quốc. Nhưng tuổi trẻ sẽ mãi mãi hoang tàn, nếu chỉ biết nhìn quê hương như những phần ăn giấm giúi cho nhau dưới gầm bàn quyền lực. Tuổi trẻ đó, thời đại đó, sẽ không khác gì dành cho loài dã thú.

Advertisements

2 Responses to Tôi thấy hoang tàn trên tuổi xanh

  1. Bố Ti Ngố says:

    Gần đây, chủ nghĩa lý lịch phát huy ảnh hưởng, từ việc tuyển sinh vào trường công an đến việc quốc tịch của con gái Thủ tướng. Mình kể một chuyện cách đây đã hơn 30 năm, tưởng rằng chỉ ngày ấy mới có chuyện lý lịch, vậy mà bây giờ vẫn còn vương lại cái tư duy ấy.

    Hồi đó, tại một Viện nghiên cứu của Bộ Y tế, đảng bộ Viện có tổ chức một buổi nói chuyện cho cán bộ ngoài đảng. hầu hết là thanh niên mới tốt nghiệp đại học. Bà bí thư đảng ủy nói nhiều về chuyện khuyến khích mọi người phấn đấu vào đảng, nhưng nhấn mạnh rằng các anh chị là trí thức, là tiểu tư sản, muốn vào đảng phải gột rửa cho được cái tư tưởng tiểu tư sản để trở thành trí thức của giai cấp công nhân. Phần trao đổi ý kiến, một anh xin được phát biểu thắc mắc. Anh nói chúng tôi ngồi đây, đều xuất thân từ gia đình nông dân, công nhân, bộ đội và trí thức của đảng, như thế là “nguyên vật liệu” tôt (hồi đó con nhà tư sản địa chủ không vào đại học), lúc bé được học tập dưới mái trường xã hội chủ nghĩa từ cấp 1 đến đại học, là đội viên thiếu niên tiền phong, là đoàn viên thanh niên lao động, như thế gọi là “hệ thống máy móc” tốt, lại được đào tạo đầy đủ về chính trị, chuyên môn, như thế gọi là “công nghệ tốt”, tôt nghiệp đại học lại trở thành “tiểu tư sản”, tức là sản phẩm xấu. Nguyên vật liệu được chọn lọc tốt, máy móc tốt, công nghề chế tạo tiên tiến, lại tạo ra sản phẩm xấu.Vậy xin cho biêt sai sót nằm ở chỗ nào, ?

    Bản chất của chủ nghĩa lý lịch là tư duy của chế độ phong kiến, hoàn toàn xa lạ với xã hội dân chủ.

  2. Hoàng Hải Minh says:

    Tôi là một nạn nhân của chủ nghĩa lý lịch, ngày ấy tốt nghiệp phổ thông chúng tôi vào đại học theo lý lịch xã xét duyệt. Tôi bất đắc dĩ phải ở lại xây dựng quê hương. Bốn năm công tác ở xã tôi hiểu thân phận mình và quyết tâm xin đi bộ đội với ý nghĩ thoát khỏi sự kiềm toả dù có bị hy sinh, lúc đó chiến tranh đang ác liệt. Những năm trong quân ngũ với các thành tích đạt được đơn vị về thẩm tra lý lịch để kết nạp, địa phương từ chối lần thứ nhất. Hoà bình lập lại, tôi thi vào trường đại học, sau 9 năm rơi sách vở và không nghĩ tới môi trường đại học. Rồi tôi đậu đại học, vào học, năm năm trời cố gắng, chi bộ về địa phương thẩm tra lý lịch, bị từ chối lần thứ hai. Ra trường về cơ quan công tác liên tục chiến sỹ thi đua cấp thành, đơn vị về thẩm tra lý lịch lần thứ ba, lần này những ông già cổ hủ đã không còn nữa, một số lớp trẻ đã thay thế, nhưng dù sao lý lịch mãi mãi là lớp may đen che phủ một phần cuộc đời tôi. Khi nào chủ nghĩa lý lịch còn thì sẽ còn nhiều tài năng bị vùi dập nhường chỗ cho COCC.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: