Ngô Bảo Châu và sự “tỉnh táo”

Ngô Bảo Châu: "Bám theo lề là việc của con cừu, không phải việc của con người tự do"

Bài trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ (*) của GS Ngô Bảo Châu (NBC) vừa mới rồi lại tạo ra một làn sóng tranh luận “sôi sùng sục” (chữ của nhà văn Nguyễn Quang Lập) trong cư  dân mạng.

Theo tôi thì toàn bộ ý kiến của NBC, nếu thành 1 bài viết độc lập, thì chắc cũng không có gì đặc biệt để bàn.

Ví dụ như cái đoạn sau đây:

“Cá nhân tôi thường tránh bàn luận các vấn đề mà tôi không biết rõ. Tôi quan tâm nhiều hơn tới những lĩnh vực mà tôi có thể trực tiếp tham gia hành động thay vì chỉ nêu ý kiến. Nhưng tôi cho rằng việc đưa ra các phản biện có lập luận chặt chẽ là những đóng góp lớn cho xã hội, cho đất nước của giới trí thức. Tuy nhiên, trước khi lên tiếng về một vấn đề nào đó, người trí thức hơn ai hết cần phải hết sức ý thức về ảnh hưởng của nó.”

nếu đứng tách riêng thành 1 đoạn câu trần thuật để nói về một cái chung chung, không phải là một câu trả lời cho 1 câu hỏi cụ thể nào thì cũng không có gì đáng chú ý. Nó chỉ thể hiện một quan điểm cá nhân mà không có ý chỉ trích gì ai.

Nhưng vì nó lại được sắp xếp như là một câu trả lời cho câu hỏi của Tuổi Trẻ (rằng ” Năm qua là năm có nhiều hoạt động phản biện của giới trí thức trong nước cũng như ngoài nước. Giáo sư đánh giá thế nào về các hoạt động này? Là một trí thức, giáo sư có muốn đóng góp tiếng nói của mình vào trào lưu chung đó?”) thì cái đoạn đó lại toát lên một sự vô cảm, khinh bạc, mang tính dạy bảo người khác với “cái tôi” của người nói được đề cao và nhấn mạnh một cách quá mức.

Trong cả bài “trả lời phỏng vấn”, có lẽ phần gây phản cảm nhất là ở chỗ này.

Hy vọng đây chỉ là sự  cố tình sắp xếp và biên tập một cách tinh vi của Tuổi Trẻ theo một định hướng không khó để có thể nhận ra.

Sự định hướng này đã được thể hiện ngay từ cách Tuổi Trẻ đặt vấn đề bằng câu mở đầu có ý mớm lời cho người được phỏng vấn rằng  “Thậm chí người ta còn cho rằng người lao động trí óc sẽ chưa đạt tầm của một trí thức nếu chỉ biết làm công việc chuyên môn của mình mà chưa bộc lộ được năng lực phản biện xã hội.”

Với kiểu “nói khích” như thế này thì các chuyên gia ở lĩnh vực “chuyên môn hẹp” mà lại thiếu tỉnh táo một chút thì rất dễ tự  ái để rồi mắc bẫy mà bị cuốn theo sự định hướng đã được bày đặt sẵn, không loại trừ  những người làm toán giỏi như NBC.

Dù sao thì trong tất cả những ý kiến được thể hiện trong cả bài trả lời phỏng vấn của mình, không phải là không có một vài lúc  NBC vẫn giữ được tỉnh táo, ví dụ như câu sau:

“Những người có học, có tri thức thật ra cần phải rất tỉnh táo khi tham gia việc phản biện xã hội. Học hàm, học vị không thể đảm bảo rằng cái anh nói ra là mặc nhiên đúng”

Đúng quá!

Nếu coi bài trả lời phỏng vấn trên Tuổi Trẻ của NBC  cũng là một loại “phản biện” thì câu trên của anh là rất chính xác.

Đây có lẽ là câu tỉnh táo nhất trong toàn bộ bài trả lời phỏng vấn của anh.

Cần phải tỉnh táo! Vâng! Đó là sự cảnh báo cần thiết. Nhưng điều trớ trêu là không phải ai đưa ra lời cảnh báo về sự “tỉnh táo” ấy cũng luôn luôn giữ được sự  tỉnh táo cần thiết.

—————————————————————————————

(*) Nhấn vào đường link sau để xem toàn văn bài trả lời phỏng vấn này:

http://tuoitre.vn/Giao-duc/474615/Giao-su-Ngo-Bao-Chau-Ban-tre-van-day-niem-tin-tuong-lai.html

————————————————————————————–

Đọc thêm:

GỬI VÀI LỜI VỚI CHÂU GIÁO SƯ

Tháng Một 24, 2012 — nguyencuvinh

Mình gọi Châu giáo sư ( Nhà toán học Ngô Bảo Châu) chứ không gọi là Giáo sư Châu là có ý có tứ cả chứ không gọi lộn.

Châu trả lời Tuổi trẻ nói về trí thức. Trả lời xong thì trên mạng nóng rực vì bất bình.

Mình văn hóa lùn, không dám coi mình là trí thức, nhưng mình cũng nhắc khẽ Châu, khéo Châu lại nhầm mình là trí thức, dù Châu nhận được cái giải lớn về một đề tài nghiên cứu lớn nhưng không biết để làm gì vào thời buổi này.

Thành công của Châu rất quý.

Năng khiếu của Châu rất quý.

Đóng góp của Châu thì nó nằm ở đâu, ở mớ lý thuyết đâu đâu, còn nước nhà thì hùa theo ăn theo vài bữa vì danh thôi, chẳng có gì.

So với Châu, mình chỉ là thằng nhà văn quèn, cũng nhận được nhiều giải thưởng quèn trong nước, cũng nhận được đồng tiền còm nhờ chữ nghĩa, chẳng dám đứng trên bục cao răn dạy ai, chẳng dám nghĩ tới cái lúc được vinh danh vinh diếc, suốt ngày chỉ cắm mặt vào viết, thế thôi, trí thức cái gì loại nhà văn như bọn mình Châu nhỉ? Cho nên Châu cũng đừng lo ( theo quan niệm của em) là tụi mình đang lao tới dành nhau cái chức vị trí thức. Chỉ là người cầm bút thôi, bằng sức lực và mồ hôi của mình thôi.

Làm cái gì trên đời này, nhà chính khách, nhà giáo, nghệ sĩ, nhà văn, hay giáo sư như Châu, hay một chị quét rác, điều quan trọng bậc nhất là trách nhiệm sống của mình với cộng đồng, ý thức cộng đồng Châu ạ. Trí thức trí thiếc bàn làm cái gì nếu anh ta ( coi như trí thức ấy) bàng quan với cuộc sống nhân dân, thấy người dân khổ mà không xót, thấy bất công trắng trợn mà không màng lên tiếng, thấy kẻ cường hào mới đang chà đạp nhân dân, chà đạp pháp luật mà làm ngơ, trí thức ấy là trí ngủ, là trí giả, cũng chỉ là thứ danh hão, đôi lúc vỗ ngực ta đang nghiên cứu nghiên kiếc, thí nghiệm thí nghiếc, rồi bỏ trốn trách nhiệm với nhân dân, trí thức ấy không chừng, vì đơn đặt hàng lớn, vì tiền lớn, lại vẽ vẽ, tính tính, toán toán, khéo chế tạo ra cả bom hạt nhân nguyên tử giết người hàng loạt như đã từng xảy ra.

Người dân cần đến trí thức là cần đến sự hướng dẫn đường đi cho họ, cần đến lẽ phải, cần đến sự vun đắp tâm hồn, vun đắp nhân cách, vun đắp dũng khí đấu tranh vì lẽ phải cho họ. Họ nuôi mình, cho mình sống, cho mình có chữ có nghĩa, có suy có nghĩ, có trí có tuệ thì phải vì họ, hy sinh vì họ.

Châu được nhà nước tặng cả căn hộ gần 20 tỷ để ở tạm mỗi khi về nước, tốt quá.

Châu được anh Tuyển tặng cả biệt thự 3 triệu đô để Châu và đồng nghiệp thỉnh thoảng ghé qua, nghỉ dưỡng sau những tháng ngày nghiên cứu. Quá tốt.

Châu được nhà nước giao cho Viện toán với hơn 600 tỷ đồng để muốn làm gì cũng được, không phát minh ra cái gì cũng được, mời các viện sĩ toán thế giới qua qua lại lại, để đạt cho được chỉ tiêu Việt Nam xếp thứ 40 về phát triển toán học của Thế giới hay cái gì đó, thôi kệ, nhà nước cho Châu thì em cứ dùng.

Nhưng Châu đừng vội nghĩ Châu là trí thức nhé.

Châu đừng vội nhầm mình là trí thức nhé.

Châu chỉ là một người làm nghề toán. Làm nghề toán và một nhà trí thức đôi khi cả đời Châu vươn tới cũng không tới.

Giáo sư Châu và Châu giáo sư khác nhau đấy.

Châu nói trí thức là những người lao động bằng trí óc.

Châu nghe chị Thương, chị Hiền ( vợ anh Đoàn Văn Vươn, anh Đoàn Văn Quý) ở Tiên Lãng nói này: Họ đang chịu nhiều thiệt thòi, nhiều cái mất để mang lại cái được cho nhiều người. Được gì thế? Được một sự cải cách to lớn về Luật đất đai sau vụ Tiên Lãng. Được vạch mặt chân dung bọn cường hào mới. Được cái ý thức đấu tranh không khoan nhượng với sự bỉ ổi của các quan chức hư hỏng. Nói được như thế, chị Thương, chị Hiền là trí thức đấy Châu ạ dù họ nông dân xịn.

Anh trai cả của mình cũng là giáo sư Châu ạ, thế hệ thầy của bố mẹ em, mắt mù, bị bệnh tim, rồi tiều đường,  không có tiền chữa chạy, vẫn gọi điện và khóc, xin góp nửa tháng lương giúp gia đình anh Đoàn Văn Vươn.

Cứ làm nghề toán cho tốt Châu ạ, đừng dạy dỗ ai, đừng giao lưu, đừng vội tuyên bố, cũng đừng nhầm mình là trí thức, bởi vì không khéo, Châu lại biến mình thành con cừu đấy.

Lại nhớ mạ mình hồi còn sống hay dạy bọn mình: đừng ăn xôi chùa ngọng miệng.

Có thể Châu vẫn chưa hết ngây ngất vì cái giải thưởng toán mà người ta đồn là ngang giải Nobel, còn mình, mình hạnh phúc là một nhà văn bé nhỏ với tước hiệu tự phong: Trưởng thôn Khoai Lang. Thế thôi nhỉ.

Theo Blog của Nhà văn Nguyễn Quang Vinh.

Đọc thêm:    Xin đừng nói thay, nghĩ thay Ngô Bảo Châu!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: