Nhân đọc hai bài viết “Gửi Tuổi Trẻ” của Huy Đức

Hà Hiển

Trên trang Anh Ba Sàm lại đang có tranh luận sôi nổi về hai bài viết của nhà báo nổi tiếng Huy Đức (*) về chuyện ông Đinh La Thăng cấm cán bộ lãnh đạo của Bộ GTVT chơi golf.

Vấn đề “thượng tôn pháp luật” mà nhà báo Huy Đức đặt ra thì “chuẩn không cần chỉnh”, nói như một còm sĩ là “nhìn xa trông rộng” thì cũng rất chính xác. Huy Đức là bậc thầy của lý luận và nói không quá là anh có thể đi giảng bài cho sinh viên không chỉ ở Việt Nam mà ở các trường đại học trên thế giới về xã hội dân sự, về hành chính công… và chính trường Việt Nam cũng rất cần một chính khách như anh. Tôi cho rằng rất nhiều người mang danh tiến sỹ, giáo sư  thuộc chuyên ngành “lý luận” của ta hiện nay chỉ đáng xách dép cho anh.

Tôi có thể phát biểu như thế mặc dù không đồng ý 100% với anh về những điều anh viết trong hai bài “Gửi Tuổi Trẻ”.

Trong cuộc sống, không phải lúc nào “nhìn xa trông rộng” một cách “sâu sắc” (chữ  mà một số còm sĩ dùng để đánh giá Huy Đức qua bài viết này của anh ) cũng mang lại hiệu quả tốt. Ở những tình huống cụ thể khi đòi hỏi người ta phải nhìn gần hơn, trông hẹp lại mà vẫn cứ khăng khăng “nhìn xa trông rộng” , dù theo một chuẩn mực hoàn hảo, thì cái “nhìn xa trông rộng” ấy có khi lại vô dụng, thậm chí là có hại trong cái thực tế ấy.

Vì thế, nếu hoàn hảo hơn thì phải chăng con người ta phải biết vừa đấu tranh để xây dựng những chuẩn mực đúng đắn về lâu về dài, mặt khác vừa biết tận dụng ngay chính những khuyết tật của hiện tại (mà chưa thể thay đổi một sớm một chiều được) như là một công cụ để khắc chế những cái xấu hơn nhiều và tạo dựng cái tốt trong thực tế. Một cách nhìn thiển cận thì không giúp mang lại những giải pháp tốt cho tương lai, nhưng “nhìn xa trông rộng” quá trước một tình huống cụ thể ở hiện tại đôi khi lại làm cho tình huống ấy đã xấu lại trở nên xấu thêm.

Việc vận dụng những cách nhìn khác nhau như trên ở mức độ nào sẽ cho ta ba mẫu người khác nhau: 1) các nhà kinh viện lý thuyết suông (lúc nào cũng tôn thờ một cách tuyệt đối mọi chuẩn mực trong sách vở, bất chấp hoàn cảnh thực tế),  2) kẻ thiển cận, có thể có tâm nhưng thiếu cái trí – như  chữ một còm sĩ đã dùng  (chỉ biết nhìn gần) và  3) những người sáng tạo, nhạy bén biết kết hợp lý thuyết và thực tế một cách tối ưu trong mọi tình huống.

Tôi lấy một ví dụ, giả sử có một nhóm người đi lạc vào rừng, thế rồi trong nhóm có một người bị đau ruột thừa. May là trong nhóm có một bác sĩ biết mổ ruột thừa. Nhưng vấn đề là ở chỗ không ai, kể cả ông bác sỹ có dao mổ chuyên dùng trong y tế, và cũng không có nước sôi để khử trùng. Đấy là chưa nói đến việc trước bất kỳ ca phẫu thuật nào thì người bệnh cũng phải qua các xét nghiệm cơ bản.

Trước tình huồng này, nếu tiến hành mổ, ông bác sỹ có thể sẽ cứu được người nhưng chắc chắn sẽ vi phạm các chuẩn mực y khoa tối thiểu vì dùng dao không đúng kỹ thuật, không có xét nghiệm, dao mổ không được khử trùng đúng tiêu chuẩn. Còn nếu không mổ, ông bác sỹ sẽ  được đảm bảo rằng ông sẽ chưa làm điều gì phi tiêu chuẩn trong hoạt động nghề nghiệp của mình nhưng người bệnh thì sẽ chết vì không được mổ kịp thời trong khi cả nhóm người vẫn còn lạc trong rừng không biết lối nào để đưa bệnh nhân đến bệnh viện.

Trong cuộc sống không thiếu gì những tình huống như thế.

Nói như thế không hẳn tôi có ý cho rằng  ông Thăng là người nhạy bén sáng tạo (điều này thì cần phải có thêm thời gian mới có thể đánh giá được) và việc ông cấm cán bộ dưới quyền chơi golf cũng cần kíp như việc cứu người. Hành động ấy của ông Thăng có thực sự thật cần thiết hay không để xứng đáng phải “phạm luật” (hay có đúng hành động ấy là “phạm luật” hay không) là một vấn đề khác và cần phải bàn cho thấu đáo. Nhưng vì nhiều còm sỹ không chỉ tranh luận chung quanh câu chuyện cụ thể này của ông Thăng mà nhân chuyện ấy lại muốn tuyệt đối hóa cái sự “thượng tôn pháp luật” chung chung trong cái hoàn cảnh xã hội khá nhiễu nhương hiện nay nên chủ blog tôi mới góp thêm lời bàn này (và đây cũng mới là “ý chính” của nhà báo Huy Đức  – như  anh đã nói rõ trong phần 2 của bài viết)

—————————————————————————————————-

(*)  Nhấn vào các đường link dưới đây để đọc 2 bài viết của Huy Đức cùng toàn bộ ý kiến tranh luận của các còm sĩ:

–  Gửi Tuổi Trẻ (I):   http://anhbasam.wordpress.com/2011/10/23/430-gui-tuoi-tre/

– Gửi Tuổi Trẻ (II):   http://anhbasam.wordpress.com/2011/10/24/gui-tuoi-tre-ii/

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: