“Văn hóa phong bì” – Phong tục hay hủ tục?

Hà Hiển

Nhân việc nhiều bệnh viện đang phát động phong trào “nói không với phong bì”, lại nhớ cách đây mấy năm, Bộ trưởng Y tế thời bấy giờ là ông Nguyễn Quốc Triệu cho rằng ngoài  khía cạnh tiêu cực  cần “phải quyết liệt lên án” thì “văn hóa phong bì” cũng là một “phong tục tập quán văn hoá đẹp” của dân tộc!

Xin được đăng lại ở đây một bài viết hồi đó của chủ blog tôi liên quan đến ý kiến này của ông Triệu. Bài viết đã cũ nhưng chủ đề mà nó đề cập vẫn còn nguyên tính thời sự cho đến ngày hôm nay và không biết đến bao giờ thì dân ta mới thôi không nói đến nữa:

Đưa phong bì: phong tục hay hủ tục? (Bài đã đăng trên Tuần Việt Nam ngày 20/9/2007 với tiêu đề “Đưa phong bì: phong tục hay hủ tục?”)

Phân biệt giữa hối lộ và biết ơn

Trong bài trả lời phỏng vấn  báo điện tử Dân trí hơn 1 tuần trước (bài này được viết cách đây 4 năm – HH), Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu đã tuyên bố: “Phải quyết liệt lên án và xử lý nghiêm” đối với tệ nạn phong bì lót tay bác sĩ trong bệnh viện. Mặt khác, về chuyện “phong bì”,ông cũng nói thêm rằng, nên phân biệt giữa tiêu cực và phong tục tập quán văn hoá đẹp….

Cùng với quan điểm trên, lãnh đạo của một bệnh viện, trong khi phê phán quyết liệt việc “lót tay” cán bộ y tế trong khi thực hiện công tác điều trị, cũng cho rằng “thầy thuốc cũng là thầy, vậy quà tết thầy hay biếu xén thầy là thể hiện sự biết ơn và một phong tục truyền thống cực kỳ tốt đẹp từ nghìn xưa…”, miễn là việc biếu xén được thực hiện sau khi điều trị…. Vì thế theo ông, “văn hoá phong bì cũng nên được tôn trọng”.

Tôi cũng có người thân làm việc trong ngành y tế nên rất đồng cảm với những điều các ông nói ở trên, nhất là trong điều kiện chính sách lương bổng, đãi ngộ của Nhà nước đối với các cán bộ y tế còn chưa thoả đáng do điều kiện khó khăn chung của cả nền kinh tế cũng như nhiều lý do khác.

Tuy nhiên, cá nhân tôi cũng nhận thấy rằng việc phân biệt giữa hối lộ với sự biếu xén thể hiện lòng “biết ơn” là cực kỳ khó.

Phong tục hay hủ tục?

Về mặt pháp luật, sẽ không có vấn đề gì nếu ngoài giờ làm việc, người ta đến nhà bác sĩ để đưa “phong bì”, cho dù thời gian điều trị đã hết hay chưa. Và việc này chẳng ai có thể kiểm soát nổi. Tuy nhiên không nên khuyến khích điều này và hiểu nhầm sang nghĩa của các mỹ từ như “phong tục, tập quán tốt đẹp từ nghìn xưa…” của dân tộc.

Tệ nạn phong bì có “nguyên nhân gần” cũng như “nguyên nhân xa” của nó. Và khi đã trở thành một thứ gọi là “văn hoá” (văn hoá phong bì), một” tập quán” thì việc xoá bỏ nó trong một thời gian ngắn bằng những biện pháp hành chính là điều không tưởng.

Tuy nhiên, với mục tiêu mà chúng ta hướng đến là xây dựng một xã hội công bằng và văn minh thì “văn hoá phong bì” và nhiều thói quen xấu khác phải là đối tượng cần xoá bỏ, cho dù chúng có thể đã trở thành “tập quán”.

Để làm được điều này phải cần đến một giải pháp toàn diện và lâu dài. Đó là một chủ đề khác không thuộc phạm vi bài viết này, nhưng trước mắt chúng ta rất cần một thái độ, một quan điểm dứt khoát.

Quan điểm dứt khoát đó là: tệ nạn phong bì không phải là phong tục mà là hủ tục, không phải là tập quán tốt đẹp mà là một tập quán xấu cần phải được phê phán và loại bỏ dần trong xã hội ta.


7 Responses to “Văn hóa phong bì” – Phong tục hay hủ tục?

  1. chumkhechat says:

    thiếu cái loại dầu nhớt bôi trơn đó thì chả có bộ máy nào chạy ngon cả bác ơi.cái xứ ta mấy ngàn năm bị ảnh hưởng của cái loại văn hóa tầu nó vậy đó chưa kể nó lại được tôi luyện trong cái môi trường XHCN mấy chục năm nay.. nếu còn đảng thiên tài lãnh đạo như hiện nay thì cái loại văn hóa phong bì đó ko bao h có thể loại bỏ được ( người VN bây h hầu như bị đứt hết dây thần kinh xấu hổ rồi)

  2. Dong says:

    Chuyện đơn giản thế mà anh HH có vẻ lúng túng nhỉ.
    Hối lộ : đưa phong bì trước khi việc nhờ vả ấy bắt đầu hoặc chưa hoàn tất.. Số lượng tiền, vàng…thường là nhiều và thay đổi theo “quy mô” việc sẽ xảy ra và nhiều khi do người nhận hối lộ quy định.
    Biết ơn: đưa phong bì khi việc giúp đỡ hay “ra ơn” đã hoàn tất, độ dày mỏng tùy vào túi tiền người nhận ơn.

  3. Tran Quang An says:

    Đúng rồi, người ta chỉ lấy tiền trong phong bì thôi, cỏn phong bì thì cho vào sọt rác lấy làm gì nhỉ !!!!

    • Pizza Ngon says:

      ” tệ nạn phong bì không phải là phong tục mà là hủ tục, không phải là tập quán tốt đẹp mà là một tập quán xấu cần phải được phê phán và loại bỏ dần trong xã hội ta”.mình đồng ý với quan điểm này…nhưng muốn loại bỏ được hu tục này thì lại là cả một vân đề hazzz…..

  4. Nhiều lúc chỉ mong cái văn hóa phong bì không có mặt trên cõi đời này để nhiều người đỡ khổ. Nhưng xã hội giờ vậy không theo không được, hjx!

  5. Pingback: Phong Tục Tập Quán Tiêu Cực | Wuhu Ngon oi la Ngon

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: