“Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả?

Hà Hiển

Nghệ sĩ Đặng Thái Sơn

Sẽ không có gì đáng nói nếu những cách diễn đạt đậm màu sắc  chính trị hay ý thức hệ  xuất hiện trong những bài báo của các tác giả thuộc “dòng chính thống” của nước ta, nhưng nếu những cụm từ  như  vậy lại được viết trên 1 tờ báo Mỹ, là lời của chính tác giả người Mỹchứ không phải được trích dẫn từ người khác thì điều này rất đáng quan tâm.

Vì thế, sau khi đọc bài viết vừa đăng sáng nay trên VietNam Net với tiêu đề  “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi kể chuyện đời” (*) mà VietNamNet chú thích do một cô bé  Phương Thảo nào đó dịch từ tờ báo Mỹ nổi tiếng là tờ  Bưu điện Washington (The Washington Post) trong đó có những câu những chữ mà chỉ có báo chí “lề phải” của chúng ta hay dùng như “đế quốc Mỹ”, “quân và dân ta”, “phản bội lại cách mạng”, chủ blog này đã vô cùng sửng sốt,  tưởng là báo chí nước Mỹ đã bị chúng ta “diễn biến hòa bình” trở lại, nên đã cất công đi tìm nguyên bản bài báo này bằng tiếng Anh trên trang mạng của The Washington Post để xác minh lại.

Và kết quả xác minh lại như sau:

1) Tên bài báo nguyên văn bằng tiếng Anh:

Vietnam Matriarch, now 92, spread piano culture (**)

(Chủ blog này cho rằng VietNamNet hay cô Phương Thảo sửa lại thành “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi kể chuyện đời” thì cũng không thành vấn đề gì cả)

2) Tác giả : MARGIE MASON của Hãng AP

( VietNamNet không ghi tên tác giả mà chỉ ghi tên người dịch là cô Phương Thảo, điều này có vẻ không được lịch sự lắm thì phải?)

3)  Bản dịch sang tiếng Việt (không biết cô Phương Thảo dịch như vậy hay VietNamNet đã “biên tập” lại) có thêm những câu chữ  như “đế quốc Mỹ”, “quân và dân ta”, “phản bội lại cách mạng” mà trong bản gốc tiếng Anh không có.

Xin trích đăng lại những đoạn này để chứng minh điều tôi nói:

Đoạn trích 1:

Bản dịch trên VietNamNet: “…Ba tháng tiếp theo, bà vẫn sống trong căn cứ bí mật, nơi lần đầu tiên bà gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhà quân sự đại tài của Việt Nam- những con người kiệt xuất đã lãnh đạo quân dân ta chiến thắng 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và sau này là chống Mỹ…”

Còn đây là bản gốc:   “…  She spent the next three months being fully indoctrinated at a re-education camp, the place where she first met Ho Chi Minh and Gen. Vo Nguyen Giap, the architect of Vietnam’s military campaigns against the French and later the Americans.”

(Trong bản gốc không có chỗ nào có cụm từ  “quân dân ta”, đấy là chưa nói đến cụm từ “being fully indoctrinated at a re-education camp” nếu được dịch là  “được huấn thị trong 1 trại cải huấn” thì có lẽ đúng ý của tác giả  hơn là  “sống trong căn cứ bí mật” !)

Đoạn trích 2:

Bản dịch trên VietNamNet: ”  …Bà Liên trở lại Việt Nam để thành lập một trường học âm nhạc tại Hà Nội. Bà kết hôn lần thứ hai với một nhà cách mạng, cũng là một nhà thơ lãng mạn và họ đã sinh ra Sơn trước khi bắt đầu cuộc chiến lâu dài của cả dân tộc, cuộc chiến tranh với đế quốc Mỹ.

Bản gốc:   “…  Madame Lien returned to Vietnam determined to start a proper music school in Hanoi. She married another revolutionary, who was also a passionate poet, and they had Son before enduring the start of another long war, this time with the Americans.

(Trong bản gốc không có cụm từ  “đế quốc Mỹ” mà chỉ có từ  “Americans” tức là “người Mỹ”, ngoài ra theo bản gốc thì cũng không thấy có chỗ nào tác giả nói cái  cuộc chiến (chống lại người Mỹ)  này là “của cả dân tộc” nào).

Đoạn trích 3:

Bản dịch trên VietNamNet:  “….Năm 1980, chỉ 5 năm sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc với phía Bắc và phía Nam Việt Nam thống nhất bởi Đảng Cộng sản, bà Liên đến Thủ đô Warsaw của Ba Lan cùng với Sơn (lúc đó 22 tuổi) để phiên dịch cho anh trong cuộc thi piano Chopin quốc tế.  Đặng Thái Sơn cho biết đó là điều đáng trân trọng, vì sau chuyến viếng thăm của giáo viên Xô-Viết dạy piano tới ngôi làng anh đang tạm trú, nghe anh chơi đàn, phát hiện ra tài năng, anh đã được chính quyền gửi đi du học tu nghiệp tại Mat-xcơ-va. Dù trước đó, cha anh phản bội lại Cách Mạng, trở thành một người chống Cộng, làm mất lòng nhân dân, bất đồng chính kiến với lãnh đạo Hà Nội.

Bản gốc:  “…In 1980, just five years after the Vietnam War ended with north and south reunified by the Communists, Madame Lien traveled to Warsaw alongside 22-year-old Son to translate for him during an international Chopin piano competition.

Son said it was remarkable that the regime ever allowed him to study in Moscow after being discovered in the village by a visiting Soviet piano teacher. After all, his father had switched loyalties during the war, becoming an anti-communist dissident unpopular with Hanoi’s leaders.”

(Trong bản gốc không có chỗ nào có cụm từ   “phản bội lại Cách Mạng” , còn cụm từ “làm mất lòng nhân dân” có lẽ được cô Phương Thảo dịch từ  “unpopular” cũng có thể tạm chấp nhận mặc dù chủ blog này cũng rất nghi hoặc cách dịch này không biết có trúng ý tác giả hay không vì theo kết quả tra từ điển thì ngoài nghĩa na ná như  cô PT dịch (là nghĩa đứng thứ 2), “unpopular” còn có nghĩa khác là “không có tính đại chúng”, “không phổ biến” (theo tôi thì nếu dịch là  “nhân vật chống cộng bất đồng chính kiến với chính quyền và ít được biết đến” thì có lẽ đúng hơn,  chủ blog rất mong được các bạn giỏi tiếng Anh chỉ giáo)

Thiết nghĩ nếu cô Phương Thảo hay VietNamNet muốn thể hiện chính kiến của mình bằng cách sử dụng những cụm từ này thì nên thể hiện nó trong những bài viết của chính mình, còn khi đã dịch từ bài của người khác thì không được cố tình xuyên tạc bài viết của tác giả bằng cách thêm thắt những câu chữ  để thể hiện chủ kiến của mình như  vậy.

Hy vọng là sau bài viết này, VietNamNet nên có lời xin lỗi tác giả  MARGIE MASON của Hãng Thông tấn  AP và bỏ đi những câu chữ  không phải của bà trong “bản dịch” của Phương Thảo.

(*) Đường link bài dịch trên VNN:

http://www.vietnamnet.vn/vn/giao-duc/11395/me-dang-thai-son–92-tuoi–ke-chuyen-doi.html

(**) Đường link bài gốc trên Washinton Post:

http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/02/23/AR2011022304376.html

16 Responses to “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả?

  1. DV says:

    Magrie Mason là tác giả nữ bác ạ.

    Phong cách “dịch” này cũng được thể hiện rõ trong cuốn “Không thể chuộc lỗi” (Failing to Atone) của Bác sĩ Allen Hassan được rầm rộ quảng bá trong nước một thời.

  2. Pingback: “MẸ ĐẶNG THÁI SƠN, 92 TUỔI, KỂ CHUYỆN ĐỜI” – VNN CÓ NÊN XIN LỖI TÁC GIẢ ? « Ngoclinhvugia's Blog

  3. Pingback: Hà Hiển – “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả? | dânlầmthan

  4. montaukmosquito says:

    “unpopular with Hanoi’s leaders” dịch thành “làm mất lòng nhân dân” mà Hahien gọi là tạm được ở chỗ nào, hay là có tư duy “Lậm văn Sai” ở đây thế nhỉ ? Nguyên cả câu phải dịch là “không được lòng các lãnh đạo ở Hà nội”. Chữ “unpopular” chỉ có “quần chúng” khi nó đứng riêng lẻ, nhưng nếu đi “với” một từ chỉ một nhóm (người) khác thì ta phải hiểu là không làm vừa lòng hay không được lòng nhóm (người) đó . Ví dụ “The idea of withdrawing troops seems unpopular with (hoặc có thể dùng “among”) the hawkish” dịch là “ý kiến rút quân về có vẻ không được lòng nhóm diều hâu”. Nhân dân ở chỗ nào Hahien ơi!

    • hahien says:

      Rất cám ơn bạn montaukmosquito. Như đề cập trong entry, mình cũng nghi hoặc cách dịch của PT và cũng nghĩ như bạn, nhưng vì mình cũng không dám chắc về kiến thức tiếng Anh của mình nên mới tạm viết ở “trạng thái mở” như thế để bạn nào giỏi tiếng Anh cho ý kiến thì khách quan hơn, kẻo người ta bảo mình có định kiến. Một lần nữa cám ơn bạn đã chỉ giáo. Đúng là cụm từ “unpopular with Hanoi’s Leader” phải được hiểu là “không được lòng các nhà lãnh đao Hà Nội” thì mới đúng.

  5. Pingback: Người Việt Tự Do Utah » Blog Archive » Hà Hiển – “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả?

  6. Toan says:

    Thủ Tướng Dũng nhà ta đã được báo chí Tây phương chọn là Tưởng Thú, ý quên thủ tướng, xuất sắc nhất Châu Á, các bác quên rồi sao. Ai chưa biết thì tự gúc đi nhé. Chuyện Lờ Đờ (LĐ, là viết tắt của lãnh đạo, lục đục, liếm đít…ai muốn hiểu cái nào thì tùy tâm tùy hỉ), Lờ Đờ thế mà các ông bà phóng viên còn làm được, và không hề đỏ mặt, thì chuyện này là quá nhỏ, có việc gì mà phải xin nỗi chứ. Văn hóa xã hội chủ nghĩa mà lị.

  7. Pingback: Hà Hiển – “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả? « doithoaionline

  8. Pingback: Hà Hiển – “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả? « doithoaionline

  9. Pingback: Hà Hiển – "Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả? « webdoithoai.wordpress.com

  10. Pingback: Hà Hiển – “Mẹ Đặng Thái Sơn, 92 tuổi, kể chuyện đời” – VNN có nên xin lỗi tác giả? | congchuahanoi

  11. Dong says:

    Đến thời này mà còn ấu trĩ thế. Báo với chả chí, lồng ghép gì ở đây ?

  12. Quoc Nguyen says:

    Bản chất của báo chí cách mạng là định hướng chứ không phải là trung thực. Có lẽ vì thế mà dối trá cứ mãi tồn tại và trở thành căn bệnh trầm kha phá hỏng tất cả các nền tảng cơ bản làm tiền để cho sự phát triển của đất nước mà trong đó có một trong điều quan trọng nhất là và văn hóa dân tộc.

  13. Pingback: VnExpress lấy tin từ báo nước ngoài không ghi rõ nguồn và tên tác giả. | Hahien's Blog

  14. Pingback: Báo chí phương Tây không đáng tin ! | Hahien's Blog

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: