Vô cảm có phải là đặc tính truyền thống của dân tộc?

Hà Hiển

Vô cảm có phải là đặc tính truyền thống của dân tộc ta?

Không phải là không có nguyên cớ để người ta đặt ra câu hỏi này khi quan sát những gì đang xảy ra hiện nay ngoài xã hội.

Nhưng câu trả lời của tôi là KHÔNG.

Sự kiện vợ chồng chủ quán phở hành hạ em nhỏ làm công Nguyễn Thị Bình một thời làm xôn xao dư luận và trên báo chí có rất nhiều bài viết phê phán sự vô cảm trước cái ác khi những người dân ở cùng phố chứng kiến cái ác diễn ra hết năm này đến năm khác mà vẫn giữ thái độ im lặng.

Trong bài viết “Có khi nào ta vô cảm” trên TuanVietNam ngày 13/11/2007, một bạn nói rằng “lòng nhân ái của con người trong xã hội ta không hề thiếu. Bằng chứng là ở đâu có thiên tai, dịch bệnh, có những số phận kém may mắn là bà con mở rộng tấm lòng nhường cơm sẻ áo.”

Và từ cổ chí kim trong lịch sử dân tộc ta, không thể đếm được những hành động nghĩa hiệp, những tấm lòng nhân ái như vậy.

Thế nhưng cũng trong bài viết đó, bằng nhiều dẫn chứng từ các hiện tượng xảy ra hàng ngày, tác giả cũng phê phán “một sự vô cảm đến khó hiểu của người đời trước sự khống chế của cái ác” ngay trong xã hội ta hiện nay.

Vậy bản chất thực sự của cái mà ta gọi là sự “vô cảm” này là gì? Xin hãy gọi đúng tên của nó. Đó chính là sự sợ hãi.

Có thể trách người ta vô cảm. Nhưng không thể trách người ta sợ hãi nếu xung quanh người ta vẫn tồn tại những hiểm nguy vượt quá khả năng kiểm soát của họ, và người dân thì đã có quá nhiều kinh nghiệm về điều này.

Xin đừng vội trách những người hàng xóm, những người dân ở cùng phố với vợ chồng chủ quán phở là vô cảm. Khi tội phạm bị bắt, tội ác đã bị trừng phạt thì ai cũng có thể nói được những câu đại loại như nếu tôi sống ở đó, tôi sẽ hành động thế này hay thế khác.

Tất nhiên cũng có những người như bà già cùng tên với em Bình đã vượt qua nỗi sợ hãi để dang tay cứu giúp em Bình. Nhưng những người như bà chỉ là số ít và chính vì là số ít nên bà Bình xứng đáng được tuyên dương và khen thưởng.

Nhưng xin cũng đừng quá trách những người khác khi họ chưa đủ dũng cảm, để từ một sự việc này, hoặc thậm chí rất nhiều sự việc tương tự khác đang xảy ra hàng ngày trong xã hội ta hiện nay, lại có nhà nghiên cứu nào đó bổ sung thêm thói “vô cảm” hay nhiều thói xấu nào khác nữa vào “danh mục các thói xấu của người Việt”.

Sự vô cảm tất nhiên là chẳng tốt đẹp gì nhưng tôi không tin đó là một thói xấu cố hữu của người Việt. Nhưng nỗi sợ hãi cái ác hiện nay là có thật. Và sự sợ hãi đó bắt nguồn từ sự thiếu tin tưởng vào hiệu năng của chính quyền và bộ máy thực thi pháp luật trong việc xử lý cái ác. Đó là nguyên nhân khiến người ta thấy cái ác mà không dám tố cáo, thấy điều bất lương mà không dám can thiệp, sợ kẻ gian mà không dám bênh người ngay vì sợ liên luỵ đến bản thân mà không được bảo vệ.

Hay là người Việt Nam ta lại đang mắc một thói xấu khác nữa là “thiếu tin tưởng”? Cứ cho rằng đó cũng là một thói xấu của dân ta (mặc dù tôi không tin như vậy), thì chính là sự trục trặc trong vận hành của hệ thống chính quyền và bộ máy thực thi pháp luật, chứ không phải bản chất của người Việt chúng ta, mới là căn nguyên của vấn đề.

Vì thế, xin đừng đổ hết tội cho những người dân.

Mời đọc thêm:

“Lục Vân Tiên” không đơn độc trên… giường bệnh

Dịch tâm thần

5 Responses to Vô cảm có phải là đặc tính truyền thống của dân tộc?

  1. nguyentin says:

    Báo chí đăng toàn đăng tin xấu và những tin chung chung về hành chính, kinh tế, thời sự, thời tiết…; còn thì kèm rất ít tin tốt. Lại nữa,vì bản thân “no news is a good news” nên tin tốt không có khả năng lan tỏa nhanh và rộng bằng tin xấu.Vậy vô tình dù thực sự có 10 tin tốt và 1 tin xấu thì khả năng là phần đông dân tình chỉ nắm được tin xấu còn chuyện tốt thì chỉ …người trong cuộc mới biết.
    Có lẽ điều đó khiến cho độc giả của bài báo dẫn chứng về “Thói xấu của người Việt đương đại” khó lòng phản bác lại.
    Tuy nhiên, tôi tin người Việt mình hiền lành, chân chất, độ lượng và bác ái.Mà chính niềm tin này mới làm cho người Việt xa quê luôn hướng về quê hương và họ hàng thân thuộc mặc dù nhiều nỗi sợ hãi về “điều khác” rất có thể khiến họ bỏ “của chạy lấy người”, thậm chí đã chối bỏ quốc tịch đi nữa!
    Bản thân tác giả chắc cũng có ý khó nói ra nên mới thòng thêm câu: “Thế thì những thói xấu trên ở đâu quàng vào chúng ta? Nếu thực sự có một câu hỏi như thế thì nó đã vượt quá sức của người viết”!Nhưng chỗ này sẽ giải thích cho tất cả!!)

    • hahien says:

      “Bản thân tác giả chắc cũng có ý khó nói ra nên mới thòng thêm câu: “Thế thì những thói xấu trên ở đâu quàng vào chúng ta? Nếu thực sự có một câu hỏi như thế thì nó đã vượt quá sức của người viết”!Nhưng chỗ này sẽ giải thích cho tất cả!”

      Tôi cũng nghĩ vậy.

  2. Lê Mai says:

    Tôi tán thành tác giả, vô cảm KHÔNG thể là đặc tính của của dân tộc VN được. Vậy giải thích ra sao với vô số hiện tượng đau lòng diễn ra trước mắt ta hàng ngày?
    Vấn đề là sự xuống cấp đạo đức của toàn xã hội. Kinh tế đi lên nhưng đạo đức đi xuống, đó là nỗi đau lớn. Tôi tấm đắc với luận điểm của Phạm Văn Đồng “văn hóa là đổi mới và đổi mới chính là văn hóa”, và ” định hướng XNCH là văn hóa”. Đó là những luận điểm rất cơ bản, rất hay, đáng tiếc, sự vận dụng ở ta có hạn.
    Chúng ta hay cực đoan, khi làm ăn thì lao vào làm ăn bất kể. Cả xã hội lao vào làm tiền, thật đáng sợ. Thế thì, những chuyện vô cảm còn xẩy ra dài dài.

  3. Quoc Nguyen says:

    “Và sự sợ hãi đó bắt nguồn từ sự thiếu tin tưởng vào hiệu năng của chính quyền và bộ máy thực thi pháp luật trong việc xử lý cái ác”, đồng ý cái rụp với bác!!!

  4. Pingback: Khi người dân vô cảm ngay với thân phận quốc gia, đó là thảm họa. | Hahien's Blog

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: