Phản biện và Niềm tin

Hà Hiển

Mục Phát ngôn & Hành động ấn tượng của trang Tuần Việt Nam vừa qua đăng ý kiến trả lời phỏng vấn báo Đại Đoàn Kết của nhà báo lão thành Hữu Thọ về chuyện “phản biện”, trong đó một mặt ông cho rằng “phản biện có tinh thần xây dựng rất cao. Cho nên phản biện rất cần thiết để hoàn chỉnh các chủ trương, chính sách, tránh các sai sót, sơ hở”, nhưng mặt khác ông lại bày tỏ lo ngại:  “… nhưng nếu ở thời điểm này mà ta bàn điều này không được, điều kia không được… rồi nói toáng lên khiến xã hội phân tâm, giảm niềm tin thì rất nguy hiểm, vì niềm tin lúc này chiếm đến 80% yếu tố có thể giúp đất nước thoát ra khỏi khủng hoảng…” 

Mặc dù cuối cùng ông Thọ cũng phải chốt lại rằng  “tất nhiên, không vì thế mà cho là lúc này không cần, hoặc hạn chế phản biện”,  phát biểu của ông Thọ đã phản ánh mối lo ngại có thật của một bộ phận tầng lớp thượng tầng của xã hội hiện nay về nguy cơ “phản biện” sẽ làm suy giảm “niềm tin”.

Dù đối tượng của “niềm tin” theo ý của ông Thọ là ai hay là cái gì đi chăng nữa thì theo tôi cái sự suy giảm “niềm tin” ấy cũng chẳng liên quan gì lắm đến chuyện “phản biện”

“ Niềm tin” tăng hay giảm thực ra không phải do “phản biện” mà xuất phát từ thực tế cuộc sống mà người ta, trong số đó có những người nông dân, công nhân chưa bao giờ tiếp cận với internet hoặc biết “phản biện” là cái gì, đang cảm nhận thấy.

Chẳng hạn như trong 1 gia đình có cô vợ mất niềm tin vào anh chồng không chịu làm ăn, cờ bạc rượu chè suốt ngày không đảm đương được trách nhiệm làm trụ cột trong gia đình thì sự mất niềm tin đó là do chính những hành vi của ông chồng ấy gây ra. Cho dù cô vợ có “la toáng” lên hay âm thầm chịu đựng thì “niềm tin” của cô ta vào anh chồng cũng đã hết mà chằng cần gì phải có “phản biện”.

Còn ở phạm vi quan hệ quốc tế thì việc có phản biện hay không phản biện cái chuyện  “16 chữ vàng” hay “4 tốt” gì gì đó cũng chẳng làm tăng lên hay giảm đi  “niềm tin” của dân ta vào “nước  bạn” láng giềng ở phía bắc. Lý do đơn giản là cái niềm tin đó đã mất từ lâu rồi không phải chỉ qua các sự kiện ngư dân ta  bị “tàu lạ” bắn giết hay bắt cóc ngay tại ngư trường làm ăn lâu nay của mình.

Niềm tin đã không còn nữa rồi thì còn nói gì đến chuyện “tăng” hay “giảm” nữa!

Còn tình trạng suy giảm niềm tin trong xã hội ta thì đã xảy ra từ khi chẳng có “phản biện” gì cả. Vì vậy “phản biện” chẳng có mối liên hệ gì với “niềm tin”. Cho rằng “phản biện”, dù “la toáng lên” hay “thì thầm”,  là nguyên nhân làm giảm niềm tin là vô tình đổ thừa, hoặc cố ý chơi không đẹp.

Vì vậy gắn cái chuyện “phản biện” với “niềm tin” là khiên cưỡng.

Tác dụng của phản biện là giúp cho dân chúng tiếp cận với sự thật và nâng cao dân trí. Và một nền dân trí cao là thành tố có ý nghĩa quyết định của một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Nhưng đó là một câu chuyện khác, không thuộc phạm vi bàn luận của bài viết này.

3 Responses to Phản biện và Niềm tin

  1. nguyentin says:

    Đọc bài”Việt Nam trên bàn cờ thế giới” tôi nghĩ có lẽ nhà báo Hữu Thọ chỉ muốn nói lên ý tưởng “còn nước còn tát” trong tình hình hiện nay mà thôi.
    Hai ví dụ về gia đình và láng giềng TQ là quá đúng ,đâu còn gì để bàn cãi nữa.Còn niềm tin đâu mà gia giảm ?

    • hahien says:

      Vâng, đúng là “còn niềm tin đâu mà gia giảm”! Cảm ơn bạn

      Phản biện thực ra chỉ là công cụ để lý giải nguyên nhân của 1 sự vật, hiện tượng đang tồn tại (như cái sự “suy giảm niềm tin”) mà thôi. Quy cho nó cái tội gây ra hiện tượng sự vật đó là đổ thừa.

  2. Quoc Nguyen says:

    Vẫn còn đó một vài quốc gia xem phản biện gần như là phản động. Đã là “bó đuốc soi đường” và “đỉnh cao trí tuệ” rồi thì cần gì đến phản biện. Cứ thế mà tiến lên XHCN 🙂

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers like this: